KAĞIDIN TARİHÇESİ
İnsanoğlunun entelektüel gelişimi, kağıdın bulunuşu ile hız kazanmıştır. Binlerce yıl öncesine uzanan kağıdın tarihçesi aşağıdaki şekilde özetlenebilir.
| • |
M.Ö. 4000 |
İnsanlar yazı yazmak için kil, metal, balmumu ve hayvan derilerini kullanıyorlardı. |
| • |
M.Ö. 2400 |
Kağıdın atası sayılan papirüs Mısırlılar tarafından kullanılmaya başlandı. |
| • |
M.S. 105 |
Bitkisel liflerden elde edilen ve bugün kullanılan anlamda ilk kağıt Çinliler tarafından keşfedildi. Yaklaşık 500 yıl boyunca üretim metotlarını sır gibi saklayan Çinliler, kara dut kabuklarından elde edilen elyafı hammadde olarak kullanıyorlardı. Bu sır, Arapların Çin'in batısını işgal etmesi ve bazı kağıt üreticilerini Bağdat'a götürmesi ile dünyaya yayılmaya başladı ve bu arada teknoloji gelişti ve kağıt üretiminde hammadde olarak keten de kullanılmaya başlandı. |
| • |
1150 |
Afrika'dan İspanya'ya geçişler sayesinde Avrupalılar modern anlamda kağıtla tanıştı ve Avrupa'nın ilk kağıt fabrikası İspanya Valencia'da kuruldu. |
| • |
1276 |
İtalya'da ilk kağıt fabrikası kuruldu. |
| • |
1348 |
Fransa'da ilk kağıt fabrikası kuruldu. |
| • |
1390 |
Almanya'da ilk kağıt fabrikası kuruldu. |
| • |
1690 |
Amerika'ya yerleşen İngilizler sayesinde Philedelphia'da kıtanın ilk kağıt fabrikası kuruldu. |
| • |
1799 |
Kağıt üretiminde bir devrim olan Fourdrinier makinesi, İngiliz Fourdrinier kardeşler tarafından keşfedildi. Suyun süzdürülmesinde sonsuz elek fikrini kullanan makine tam bir ticari ve teknolojik başarı olmuştur. |
| • |
1809 |
Daha öncesinde tabaka şeklinde üretilen kağıt bobin olarak üretilmeye başladı. |
| • |
1826 |
Buharla ısıtılan silindirlerin kağıt kurutmada kullanılmaya başlanması ile prosesin en önemli sıkıntılarından sonuncusu da aşıldı ve yüksek miktarlı üretimin önünde tek engel olarak hammadde kaldı. |
19. yüzyılda odun hamurunun hammadde olarak kullanılabileceğinin ortaya çıkmasıyla büyük çaplı kağıt üretimi mümkün oldu. Yine geçtiğimiz yüzyılda gelişen mekanik ve kimyasal selüloz üretme teknikleri sektörün bugünkü modern düzeyine ulaşmasında yardımcı oldu. Günümüzde kağıt üretiminin neredeyse tüm aşamaları tamamen mekanize bir hale gelmişse de kağıt yapma işlemindeki temel işlevler aynıdır.
Osmanlı İmparatorluğu'nda varlığı kesin olarak belgelenebilen ilk kağıt imalathanesi, 18. yüzyılın ortalarında Yalova'da kurulan kağıthanedir. Yalova Kağıthanesi'nden sonra III. Selim döneminde (1789-1807) İstanbul'un Kağıthane semtinde bir kağıt fabrikasının faaliyet gösterdiğine ilişkin kimi belgeler vardır. 19. yüzyılda kurulan kağıt fabrikalarının ilki ve hakkında en fazla bilginin bulunduğu kağıt fabrikası, 1804'te kurulan ve yaklaşık otuz yıl etkin faaliyet gösteren Beykoz Kağıt Fabrikası'dır.
Cumhuriyetin ilanı ile bir sanayileşme çabalarına hız vermiş olan ülkemizde, modern anlamdaki ilk kağıt, 1936'da İzmit'te üretilmeye başlanmıştır. SEKA'nın önderliğinde başlayan kağıt üretimi, daha sonraki yıllarda SEKA'nın gelişme göstermesi ve özel sektör kuruluşlarının devreye girmesiyle bugün, ülkenin kağıt ihtiyacının yarısını karşılar hale gelmiştir.
Kağıdın önemini anlayan hemen hemen tüm gelişmiş ve zengin orman kaynaklarına sahip uluslar, yaptıkları akılcı çalışmalarla kendilerine dünya kağıt endüstrisinin zirvesinde ter edinmeyi başarmışlardır. Bunlar arasında Kanada, ABD, Finlandiya, İsveç ve Rusya ilk sırada yer almaktadır. Gelişmekte olan ülkeler ise entegre kağıt üretim tesislerini gelişmişliğin bir ölçütü olarak görmektedirler.
Bugün dünyada yıllık 400 milyon tonluk kağıt üretimi, 10 binin üzerindeki üretim tesisinde 3 milyon kişi ile gerçekleştirilmektedir. Bu ise yaklaşık 500 milyar dolarlık bir ticaret hacmi yaratmaktadır.
|
